ወያኔ ያፈራው አዲሱ ትውልድ

by AVOCADO – October 6, 2011 —

ሞገስ ተፈራ ሁለተኛ ዲግሪውን ከሰራ በኋላ የዩኒቨርሲቲ መምህር ሆነ እንጂ ያለፉትን ዘጠኝ አመታት በግል ትምህርት ቤቶች ነው ያሳለፈው፡፡ ‹‹በእያንዳንዱ ባሳለፍኩት የሥራ ዓመት አማርኛ ሞገሷን እያጣች ነበር›› ይላል የሠራባቸውን ዘመናት በምልሰት እያሰበ፡፡ እንዲህ ይተርካል፡፡

‹‹የትምህርት ቤቶቹን ስም አልጠቅስልህም፡፡ መጀመርያ ተመርቄ እንደወጣሁ ያስተማርኩበት ትምህርት ቤት በጊቢው ውስጥ አማርኛ ከተናገርክ በደሞዝህ ፈረድክ ማለት ነው፡፡ መምህራን በአንድ ዐረፍተ ነገር 15 ብር ይቀጡ ነበር፡፡ ለምሳሌ ረስተህ ‹‹ዳስተሩን አቀብለኝ›› ካልክ 15 ብር ትቀጣለህ፡፡ ‹‹ቾክ ረሳሁ መሰለኝ›› ካልክ ሌላ 15 ብር፡፡ በድምሩ 30 ብር፡፡ ስለዚህ ከመናገር ዝምታን ትመርጣለህ፡፡ አለዚያ ደሞዝህ ተጎማምዶ ይደርስኸል፡፡›› ‹‹ተማሪዎች ደግሞ በየሳምንቱ ‹‹ language police››የሚባሉ “ሲቪል” ተማሪዎች ይመደብባቸዋል፡፡ ከዩኒት ሊደሩ ቢሮ፡፡ ‹‹ላንጉዌጅ ፖሊሶቹ›› ከራሳቸው ከተማሪዎች የተውጣጡ ናቸው፡፡ በእረፍት ሰዓት እየተጫወቱ ድንገት ሲያወሩ አማርኛ የቀላቀሉ ተማሪዎች ስማቸው በእነዚህ የተማሪ ፖሊሶች አማካኝነት ለ‹‹ዩኒት -ሊደሩ›› ቢሮ ይተላለፋል፡፡ የተለያዩ ቅጣቶች ሲፈፀሙባቸው ትዝ ይለኛል፡፡ ከሁሉም የማይረሳኝ ግን ‹‹ I am stupid›› የሚል ባጅ ለጥፈው እንዲዞሩ የሚደረገው የቅጣት አይነት ነው፡፡ በወቅቱ የትምህርት ቤቱ ዳይሬክተር በብሪቲሽ ካውንስል ረዘም ላለ ጊዜ አገልግለው በጡረታ የተገለሉ በሳል ሰው ነበሩ፡፡ ይህ አይነቱ ቅጣት ካልቆመ ሥራ እለቃለሁ እያሉ ሲወተውቱ ትዝ ይለኛል፡፡ የትምህርት ቤቱ ባለቤት እና ዘመዳቸው /ዩኒትሊደሩ /ግን ‹‹በጀ›› አላሏቸውም፡፡ ሆኖም እርሳቸው ከመልቀቃቸው በፊት እኔ ለቀቅኩ፡፡ በራሴ ምክንያት ነው ታድያ፡፡››

‹‹ከዚያ በኋላ የገባሁበት ትምህርት ቤት በአንዲት ሙስሊም አሜሪካዊት እና /ባሏ ሶማሌ -እንግሊዛዊ ዜግነት ያለው ነው / የሚተዳደር ሲሆን አብዛኛው የፓርላማ አባላትና መለስተኛ የመንግስት ባለስልጣናት ልጆቻቸውን የሚያስተምሩበት ዝነኛ ትምህርት ቤት ነበር፡፡

የትምህርት ቤቱ አስተዳዳሪ አንቀጥቅጣ ነበር የምትገዛን፡፡ ጥሩ ደሞዝ ብትከፍልም ጥብቅ ዲሲፕሊን ታራምድ ነበር፡፡ በእርሷ ትምህርት ቤት ውስጥ አማርኛ መናገር ክልክል እንደሆነ የሚያሳዩ ማስታወቂያዎች በቅጥር ጊቢዋ በየቦታው በጨርቅ ለጥፋለች፡፡ ገና ስቀጠር በተሰጠኝ የትምህርት ቤቱ ህግ እና ደንብ መግለጫ ላይ ከአማርኛ መምህር ውጭ በክፍል ውስጥ አማርኛ መናገር ያለምንም ማስጠንቀቅያ እንደሚያስባርር የሚገልፅ ዐረፍተ ነገር ተቀምጧል፡፡››

‹‹በእርግጥ ሴትዮዋ በትምህርት ጥራት አትደራደርም፡፡ በጣም ምስጉን ተማሪዎችን አፍርታለች፡፡ ብዙዎቹ ተማሪዎቿ በእንግሊዝኛ ብቃት እኛ መምህራኖቻቸውን ያስከነዱን ነበር፡፡ በዚህም ትበሳጭብን ነበር፡፡››

‹‹ሌላ የማስታውሳቸው ትምህርት ቤቶች አማርኛ የሚናገሩ ተማሪዎችን ፊታቸውን ወደ ግድግዳ አዙረው እንዲቆሙ ያደረጉ ነበር፡፡ በአንድ ትምህርት ቤት ደግሞ አንድ የአማርኛ ቃል ተሳስቶ ክፍል ውስጥ የተናገረ ተማሪ አንድ ገፅ ሙሉ ‹‹ I am sorry›› እያለ እንዲጽፍና እንዲያስፈርመን ይደረግ ነበር፡፡››

‹‹በአጠቃላይ በብዙ ትምህርት ቤቶች አማርኛ ትወገዝ እንደነበር ትዝ ይለኛል፡፡ ወላጆችም ይህ በመደረጉ አድናቆት እንጂ ቅሬታ ሲያቀርቡ ሰምቼ አላውቅም፡፡ በትርፍ ሰዓቴ ልጆቻቸውን አስጠናላቸው የነበሩ ወላጆች ፊደል ያልቆጠሩ ቢሆንም ልጆቻቸው እንግሊዝኛ እያሻሻሉ እንደሆነ ስነግራቸው ይፈነድቁ ነበር፡፡ ሂሳብ እያሻሻሉ ነው ብላቸው ግን እንደዚያ አይፈነድቁም፡፡ ‹‹እሱን ይደርስበታል፣ዋናው እንግሊዝኛ ላይ ይበርታልኝ›› ይሉኻል፡፡

አንዳንዴ ሳስበው ወላጆች ከጎረቤት ጋር ቡና ሲጠጡ በልጆቻቸው እንግሊዝኛ የሚፎካከሩ ይመስለኛል፡፡ ‹‹ ልጄ መቼ አማርኛ ትሰማና፣ እንደው ብታይዋት ጉድኮ ናት፤የፈረንጅ አፍ ነው የሚቀናት›› እያሉ፡፡››

ፈረንጅና ጥቅሙ

አዲስባ ባለፉት አስር አመታት መቶ ሺህ ህፃናትን ወልዳለች፤ መቶ አዳዲስ ሰፈሮችን ፈጥራለች፡፡ ሺ መኖርያ ቤቶችን ገንብታለች፡፡ ይህንንም ተከትሎ በታሪኳ ታይቶ በማይታወቅ መልኩ ብዙ የግል ት /ቤቶች መሽቶ በነጋ ቁጥር በቅለውባታል፡፡ ሰፋ ያለ ጊቢ ያላቸው መኖርያ ቤቶች ድንገት መዋእል ህፃናት ሆነው ይነጋል፡፡ ትምህርት ቤት መክፈት ኪዮስክ ከመክፈት ዘለግ ያለ መሰናዶ የሚደረግለት አይመስልም፡፡

ወላጆች ለአብራክ ክፋዮቻቸው ት /ቤቱ ሲመርጡ የቅድሚያ መመዘኛቸው ት /ቤቱ ለእንግሊዝኛ ቋንቋ የሚሰጠው ክብደት ብቻ ነው፡፡ ይህን እውነታ የተገነዘቡ አዳዲስ ት /ቤቶች መላ አፈጣጠራቸውን ፈረንጅኛ ለማድረግ የማይፈነቅሉት ድንጋይ የለም፡፡ ጥረታቸው የሚጀምረው ለት /ቤት ከሚሰጡት ስያሜ ነው፡፡ በአሁኑ ሰአት በህይወት ካሉ ት /ቤቶች ምሳሌ ብጠቅስ ሙግቴን ያጠናከርልኝ ይሆናል፡፡

‹‹ጊብሰን አካዳሚ፣ ስ ኩል ኦፍ አሜሪካ አካዳሚ፣ አሜሪካና አካዳሚ ፣ ካምብሪጅ አካዳሚ ፣ ኦክስፎርድ አካዳሚ ፣ማክሚላን አካዳሚ ፣ ማጂክ ካርፔት አካዳሚ፣ ሂል ሳይድ አካዳሚ፣ ብሪቴይን ት /ቤት፣ ሜርሲ አካዳሚ፣ ፓራዳይዝ አካዳሚ፣ ሆራይዝን አካዳሚ ፣ ሲቲ አካዳሚ ፣ሰንሻይን አካዳሚ፣ …

ት /ቤቶቹ ብዙ ተማሪ እንዲመዘገብላቸው በክረምት ወራት በሚያስለፍፏቸው የቴሌቪዥን ማስታወቂያዎች ውስጥ አንድ ፈረንጅ እንዲታይ ያደርጋሉ፡፡‹‹ይህንን አለማድረግ ከፍተኛ ኪሳራን ያስከትላል›› ይላል በተለያዩ የግል ት /ቤቶች ለዘጠኝ አመት በመምህርነት የሰራው አቶ ሞገስ፡፡ እርሱ እንደሚለው ምስላቸው በቴሊቪዥን እንዲታይ የሚደረጉት ፈረንጆች እንዳንዴ ለማስታወቅያው ብቻ በኪራይ መልክ የሚመጡበት አጋጣሚ አለ፡፡ ወላጆች ልጆቻቸውን ወደ ትምህርት ቤት በሚያመጡበት ሰዓትና ልጆቻቸውን ከትምህርት ቤት በሚወስዱበት ሰአት እነዚህ ፈረንጆች በር ላይ ሆነው የማስተባበር ግዴታ ይጣልባቸዋል፡፡ የዚህ ጽሑፍ አቅራቢ ያነጋገረው አንድ መምህር በአንድ ወቅት ባስተማረበት የግል ት /ቤት የነበረ ጃማይካዊ ወላጆች በሚገኙበት ሰአት ከፈረንጅ መምህራን ኋላ እንዲሆን በትምህርት ቤቱ አስተዳዳሪዎች ስለተነገረው ቅሬታ ተፈጥሮበት ት /ቤቱን መልቀቁን ያስታውሳል፡፡

ለግል ት /ቤቶች የፈረንጅ ምስል የህልውና ጉዳይ ነው፡፡ በጉልህ የሚታየው የደሞዝ ልዩነትም ለዚህ ጥሩ ማስረጃ ነው፡፡ አንድ በግል ት /ቤት የሚገኝ ምንም አይነት ዲፕሎማም ሆነ ዲግሪ የሌለው ፈረንጅ የቆዳ ቀለሙ ነጭ በመሆኑ ብቻ ማስተርስ ካለው ኢትዮጵያዊ በአምስት እጥፍ የበለጠ ደሞዝ ያገኛል፡፡ የአንድ ፈረንጅ አማካይ ደሞዝ ከ 5-11 ሺ የኢትዮጵያ ብር ይደርሳል፡፡ በአንጻሩ ሁለተኛ ዲግሪና ረዥም የስራ ልምድ ያለው ኢትየጵያዊ መምህር 3 ሺ ብር የክፍያ ጣርያው ነው፡፡

በእነዚህ ትምህርት ቤቶች ከፈረንጆች ቀጥሎ ጥሩ ክፍያ የሚያገኙት ህንዶች፣ ጃማይካዎችና ሌሎች የአፍሪካ ዜግነት ያላቸው መምህራን ናቸው፡፡ ሆኖም በስደት ወደ ሶስተኛ አገር ለመሄድ አዲስ አበባ የሚኖሩ አፍሪካውያን በ‹‹ሀበሻ›› ደሞዝ ሊቀጠሩ ይችላሉ፡፡

Amharophobia

በግል ት /ቤት የሚማሩ ልጆች ጠጠር ያሉ የአማርኛ ቃላትን አይረዱም፡፡ ለምሳሌ ‹‹እርሻ ለአንድ አገር እድገት ይበጃል›› በሚለው አረፍተ ነገር ውስጥ ‹‹ይበጃል›› የሚለው ቃል ግር የሚላቸው የ 8ኛ ክፍል ተማሪዎች ያጋጥማሉ፡፡ ለአማርኛ ክፍለ ጊዜ የሚሰጠው ክብርና ዋጋም በግል ት /ቤቶች የወረደ ነው፡፡ ለምሳሌ ፈተና እየተቃረበ ሲመጣ ተማሪዎች በስፖርትና አማርኛ ፔሬዶች ሌሎች ትምህርቶችን እንዲያጠኑ ይደረጋል፡፡

የግል ትምህርት ቤቶች አማርኛ ቋንቋን ትቢያ ለማድረግ የዘየዱት ሌላኛው መንገድ በቅጥር ግቢያቸው አማርኛ መናገር ነውር እንደሆነ ማወጅን ነው፡፡ ከጥቁር ሰሌዳው ጎን በጉልህ ‹‹በአማርኛ መናገር ፈፅሞ የተከለከለ ነው›› የሚል ማስታወቅያ ይሰቅላሉ፡፡ አማርኛ መምህራንም ቢሆን ከክፍላቸው ውጭ በእንግሊዝኛ ብቻ እንዲነጋገሩ ይገደዳሉ፡፡

‹‹ኢትዮጲካሊንክ›› የተሰኘ የሬድዮ ፕሮግራም በአንድ ወቅት በዚሁ ጉዳይ ላይ ባቀረበው ዳሰሳ ‹‹አማርኛ መናገርና ድንጋይ መወርወር ክልክል ነው›› የሚል ማስታወቅያ በአንድ የግል ትምህርት ቤት ተሰቅሎ ማየቱን ዘግቧል፡፡

በግል ት /ቤቶች መምህራን ተማሪዎችን በፍፁም አካላዊ ቅጣት መቅጣት አይፈቀድላቸውም፡፡ በመሆኑም አማርኛ የሚናገሩ ህፃናት ፊታቸውን ወደ ግድግዳ አዙረው ለተወሰኑ ሰአታት እንዲቆሙ ይደረጋል፡፡ ይህ ከፍተኛው የቅጣት አይነት ነው፡፡ እኔ በተማርኩባቸው የመንግስት ት /ቤቶች ጆሮ መያዝ፣ እስክሪብቶ በሁለት መሀል ጣቶች ከትቶ መጭመቅ፤ በማስመሪያ ጣቶችን መቀጥቀጥ፣ ኩርኩም እና ወንበር ላይ በሆድ አስተኝቶ በልምጭ መቀመጫን መግረፍ ቀላል ቅጣቶች እንደነበሩ የሚታወስ ነው፡፡

የሀይሌ እንግሊዝኛ

‹‹ዳዲ››ና ‹‹ማሚ›› እያሉ ወላጆቻቸውን የማይጠሩ ህፃናት ‹‹ፋራ›› ተደርገው ይታያሉ፡፡ ‹‹እትዮ፣ እቴቴ፣ እታባ፣እማዬ፣ እታብዬ›› የሚሉትን ውብ ቃላት ከልጆች አፍ ለመስማት በከተማ ወጣ ማለትን ይጠይቃል፡፡ በአማርኛው የሚሸማቀቅ ጎንደሬ፤ አማርኛ የሚንተባተብ ጎጃሜ እንደጉድ እየተፈጠረ ነው፡፡

ህፃናት አገርኛ የሆነ መዝናኛ አይቀርብላቸውም፡፡ የኢትዮጵያ ህፃናት በነ‹‹ባርኒ››ና በነ ‹‹ሰፓይደርማን››፣ በነ ‹‹ሲንዴሬላ››እና በነ‹‹ሲምባ›› ፊልሞች አፋቸውን ለመፍታት ይገደዳሉ፡፡ አባባ ተስፋዬ በቴሌቪዥን ተረት መናገር ካቆሙ ስንት ዓመት ሆናቸው ? ለነገሩ በእርሳቸው የመጨረሻ የስራ አምታትም ተረቶቻቸው ላይ የሚሳለቁ ልጆች እየተፈጠሩ እንደነበረ ትዝ ይለኛል፡፡ ‹‹ልጆች -የዛሬ አበቦች የነገረ ፍሬዎች …ቁጭ በሉ…አትጋፉ… ! በሚሉበት ሰአት ‹‹ሪሞት›› የያዙ ብዙ የአዲሲቷ እትዮጵያ ህፃናት “ WHAT!! “ ማለት ይጀምራሉ፡፡

Share Button
Disclaimer: We are not responsible for any losses or damages that may have caused by using our services. EMF declines all responsibility for the contents of the materials stored by users. Each and every user is solely responsible for the posts.
Posted by on October 9, 2011. Filed under Uncategorized. You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0. You can leave a response or trackback to this entry

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *